ایل ممسنی در منطقه ممسنی ساکن است این منطقه را در گذشته شولستان نیز مینامیدهاند. شول نام ایلی است از ایلهای استان فارس که نخستین بار در لرستان (سرزمین لرستان) سکونت داشت و در حدود سال ۳۰۰ هجری قمری نیمی از لرستان را زیر فرماندهی قرار داده بود و توسط سیف الدین ماکان روزبهانی اداره میشد.
ایل ممسنی از قبایل معروف ایران است که در حال حاضر در شهرستانهای ممسنی و رستم در استان فارس زندگی میکنند
از چهار طایفه رستم، بکش، جاوید ودشمنزیاری تشکیل شدهاست.
بنا به سرشماری عشایر کوچنده در ۱۳۸۷ تنها ۱۵۳۷۷ نفر از ممسنیها هنوز به زندگی عشایری ادامه میدهند.
تاریخچه ایلدر دوره هخامنشی ایل بزرگی بودهاست که به گفته کنت کورس مورخ یونانی با نام مماسن در شهر کورش در استان سغد واقع در ماوراءالنهر میزیستند و مانع از پیشروی ارتش اسکندر در آن ناحیه شدند.
ممسنیها ظاهرا از طوایف سکایی پارتی آسیای میانه بودهاند. در زمان اشکانیان در سیستان و فارس ساکن شدند. در زمانی نامعلوم با برخی از قبایل لر به شمال غربی سوریه در منطقه جبل السماق مهاجرت کردند و یا اینکه تبعید شدند و در اوایل قرن ۵ و ۶ هجری به ایران برگشتند. ممسنیها علاوه بر استان فارس، در سیستان و بلوچستان ایران، و ایالت نیمروز و هلمند افغانستان و بلوچستان و سند پاکستان به نام ممسنی و محمدحسنی به سر میبرند.
ایلات وطوایف ممسنیها
۱- سیستانیهای ممسنی شامل طوایف سربندی، شهرکی، جر، بزی، جهان تیغ، بامدی، نوری، قزاق، پیری و نخعی که در سیستان و کرمان زندگی میکنند. ۲- بلوچ ممسنی: شه بخش (اسماعیل زهی)، هاشم زهی، کهرازهی، نوشیروانی و… ۳- کرد ممسنی: شامل ایل سنجابی ممسنی تبار در ایران و ممسنی کردستان عراق و کردستان سوریه ۴- لر ممسنی: در استان فارس، کوهگیلویه و بویراحمد و بختیاری.
بویراحمد بزرگترین ایل در استان کهگیلویه و بویراحمد است. این ایل نیمی از جمعیت ناحیه بویراحمد را تشکیل میدهد و در سرزمینی بهوسعت ۶۵ هزار کیلومتر مربع یعنی پیرامون ۴۲ درصد مساحت کل استان کهگیلویه و بویراحمد پراکنده هستند.
بزرگترین قبیله ایل بویراحمد تامرادی است، جمعیت این ایل حدود ۲۰۰ هزار نفر و بخشی از مردم ایل تامرادی در استان خوزستان ساکن میباشند.و بعد از آن ایل بزرگ ”بهمئی”که درمناطق گرمسیر و سردسیر استان گهگلویه و بویراحمد و تعداد زیادی در خوزستان سکونت دارند تشکیل شده است. سرزمین بویراحمد از سه بخش مجزاء از هم بخش میشود که گروههایی از ایل بویراحمد در آن ساکن هستند که عبارتند از:
بویراحمدیها پیرو مذهب شیعهاند، و دین یکی از اجزای اساسی فرهنگ آنهاست که بر تمام جنبههای زندگی شان اثر نهاده است.
فرهنگ آنها، همانند دیگر اقوام ایرانی، فرهنگی ایرانی ـ اسلامی است که نباید، همانند برخی پژوهشگران، در نقش و اهمیت عناصر ایرانی پیش از اسلام در فرهنگ و اعتقادات بویراحمدیها غلو کرد، وگرنه تصویری کاملاً غیرواقعی و محرف از فرهنگ و باورهای دینی بویراحمدیها پدید خواهد آمد.
بویراحمدیها برای نامگذاری کودکان خود نامهای اسلامی ـ ایرانی بر میگزینند؛ پسران را در سن معین ختنه میکنند، ازدواج و طلاق نیز در میان آنان بر اساس قوانین اسلامی انجام میگیرد. بویراحمدیها حلال و حرام را طبق موازین شرعی رعایت میکنند، و برای اثبات جرم یا بیگناهی، به قرآن سوگند میخورند. ایشان، مانند دیگر شیعیان ایرانی، اعیاد مذهبی را جشن میگیرند و در مراسم عزاداری تاسوعا و عاشورا به نوحه خوانی و سینه زنی میپردازند؛ در گذشته که نظام ایلی برقرار بود، سران ایل در اجرای این مراسم، سهم بزرگی داشتند.نقش سادات در این میان قابل توجه است. هیچ منطقهای از ایران به اندازه کهگیلویه ـ بویراحمدی، تیرهها و طوایف سادات را در خود جای نداده است.
مراسم خاکسپاری، در میان بویراحمدیها کاملاً بر اساس موازین شرعی است. انجام عبادات اساسی، چون نماز و روزه و حج، نیز جزو فعالیتهای روزمره بویراحمدیهاست. با اینهمه، در میان بویراحمدیها اعتقاد به انواع موجودات ماورای طبیعی چون آل، غول، پری، جن، و درختان و مکانهای مقدس نیز وجود دارد.
برچسب:
نویسنده: مریم خوشنام